Op 16 juli 1865 weet de Alkmaarsche Courant te melden dat de spoorlijn Nieuwe Diep naar Alkmaar op 1 oktober 1865 zal worden geopend. Het Weekblad van Haarlemmermeer weet daar op 21 jul 1865 nog op aan te vullen dat de minister van Binnenlandse Zaken dat in de zitting van de Tweede Kamer van 14 jul 1865 heeft medegedeeld. Verder meldt het weekblad in die editie nog;
Het Stationskwartier is de nieuwe naam voor het stationsgebied van Dijk en Waard, aldus het College van Burgemeester en Wethouders en het heeft alles in zich om door te groeien naar een goed bereikbaar en aantrekkelijk stedelijk (OV-)knooppunt, waar belangrijke functies en voorzieningen samenkomen. Het had niet veel gescheeld of Dijk en Waard zou nu geen spoorverbinding hebben gehad als er 167 jaar geleden vooral vanuit Schagen niet een lobby zou zijn geweest om het Nieuwediep/Helder* een spoorwegverbinding te geven met Alkmaar, Castricum, de Zaanstreek tot Amsterdam. Januari 2024 plaatste ik deel 9 in die serie en door omstandigheden kwam het er niet van om het vervolg te plaatsen. In deze serie wil ik u laten zien hoe volgens de kranten uit die tijd die spoorverbinding tot stand is gekomen. De geciteerde krantenartikelen zijn in de oorspronkelijk vorm/taal overgenomen.
_ De spoorweg van Haarlem naar Uitgeest, waarvoor de onteigeningswet den 17 Julij door de Tweede Kamer is aangenomen, en waarvoor de concessie aan den Hollandschen ijzeren spoorweg-maatschappij is verleend, zal loopen door de gemeenten Haarlem, Bloemendaal, Velsen, Beverwijk, Wijk aan Zee en Duin, Heemskerk en Uitgeest, om daar met eene bogt ter wederzijde aan den Noord-Hollandschen Staats-spoorweg aan te sluiten. Voorlopig is gerekend op eene halte in de gemeente Bloemendaal aan den straatweg ter hoogte van het gesticht Meer-en-Berg, en een station bij Beverwijk nabij de Wijkervaart.
De spoorbrug bij Alkmaar.
Op maandag 14 augustus 1865 is in tegenwoordigheid van veel belangstellenden, het draaiende gedeelte van de kolossale spoorwegbrug over het Kanaal in beweging gebracht. De Alkmaarse Courant bericht daarover;
De groote gemakkelijkheid waarmede zulks geschiedde werd algemeen geroemd.
De opening van de spoorlijn liet echter nog wel even op zich wachten. De door de minister van Binnenlandse Zaken genoemde datum van 1 oktober werd niet gehaald. De Alkmaarsche Courant van 10 december 1865, pag. 2, komt echter met goed nieuws;
Wij vernemen met zekerheid, dat de spoorweg van den Helder tot deze stad bereids in goeden staat is overgenomen door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij, en dat de feestelijke opening op den 18 dezer is bepaald, zoodat hiermede de onware berichten van verzakkingen als anderssins, in enkele couranten voorkomende, als van zelve tegengesproken zijn.
Hieronder een verslag van de feestelijkheden rondom de opening van de spoorlijn Nieuwediep naar Alkmaar in de Nieuwe Courant van Den Helder, van 20 december 1865, pag. 1 en 2;
Helder, Nieuwediep, Willemsoord, enz. 19 December 1865
Gisteren is de Noordhollandsche Staatsspoorweg, gedeelte Helder-Alkmaar, geopend geworden, onder zeer gunstige voortekenen; het weder was schoon, overal wapperden de vlaggn en waren de stations-terreinen met belangstellenden bezet. Eene groote teleurstelling echter voor velen was, dat de Minister van Binnenlandsche Zaken was verhinderd geworden dit feest bij te wonen.
Te 9 ure 35 min. kwam hier een trein aan, met een deel der commissie, die namens de Staat de exploitatie van den weg zou overdragen aan de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij; voorts bevond zich op die trein de Commissaris des Konings dezer provincie, deputetiën uit de gemeenteraden van de verschillende aan deze lijn gelegen gemeenten en verdere genoodigden; de raad van administratie van genoemde spoorwegmaatschappij was reeds den vorigen dag alhier aangekomen en aan hotel den Burg afgestapt; ook bevond de heer Uhlenbeck, president van de commissie van toezigt op de Staats-spoorwegen, zich reeds binnen deze gemeente; allen werden door den Burgemeesteren de gemeenteraad van den Helder aan het station ontvangen, met het Volkslied door het stafmuziekcorps der Marine begroet en vervolgens naar het lokaal Tivoli geleid, welke zaal zeer net gedecoreerd was. Na dat de overige genoodigde autoriteiten, waaronder vele hoofdofficieren van de land- en zeemagt te dezer plaatse, aldaar waren aangekomen en eenige muziekstukken waren uitgevoerd door genoemd muziekcorps, begaf men zich naar het stations-gebouw, alwaar bij monde van den heer Uhlenbeck de formele overdragt plaats had, die aanvaard werd, namens de maatschappij, door den heer Borski.
Vervolgens werd door den Burgemeester dezer gemeente eene aanspraak gehouden. Tot ons leedwezen moeten wij ver,elden, dat, door te grootenafstand, voor ons die redevoeringen te weinig verstaanbaar was, om ze getrouw te kunnen wedergeven, alleen mogt ons oor bereiken, dat door den Burgemeester ook werd gewezen op de belangrijke toekomst, die deze gemeente bij haregiunstige antecidenten als zeehaven, bij eene spoorverbinding te gemoet gaat, ZEdA. sloot zijn rede af met een driewerf leve de Koning; dat daarin door de omstanders werd ingestemd zal wel geene vermelding behoeven.
Bij afwisseling deed het muziekcorps zich hooren.
11 ure. De genoodigden namen in de feesttrein plaats. Ook het muziekcorps werd eene plaats aangewezen. Eenige nog open gebleven plaatsen werden, met vergunning, ingenomen door andere aanwezigen, die van een bewijs van toegang waren voorzien. (*)
11 u. 15 min. vertrek der trein.
11 u. 30 min. aankomst aan het station Anna Paulowna Polder, alwaar nog eenige genoodigden zich bij de feestvierenden aansloten en de muziek feestvierenden en omstanders in eene aangename stemming bragt. Naar men ons mededeelt werd door den Burgemeester van de Zijpe en den Commissaris des Konings een toepasselijk woord gesproken.
11 u. 40 min. vertrek onder het gejuich der menigte.
11 u. 50 min. aankomst te Schagen, hier werden de feestvierenden eene regt aangename verrassing bereid. De muziektoonen van het harmonie-gezelschap van Hoorn heette de aangekomenen welkom, terwijl de liedertafel Euterpe onder directie van den heer Jb. Denijs, met vaandel en banier voor het station geschaard stond en kort daarop een, expresselijk voor deze gelegenheid, door genoemden directeur vervaardigd lied aanhief, waarvan wij hier een paar coupletten laten volgen:
Schagen! ook U grijze veste, En U, Edle feestgenooten!
Ligt dra aan een wereldbaan; Biedt de Zanger, ’t zij U goed,
Gord ten wedstrijd dan U aan, Schagens hulde, Schagens groet;
Dwing de toekomst U ten beste; Koud zij ’t woord den mond ontvloten,
Bij de leuze: “Voorwaarts gaan!” Onze harten staan in gloed,
Sla de vleugels moedig uit Juichen, nu dit stoomgefluit
Geest des Handels! – bij ’t geluid Beter toekomst, hier ontsluit,
Van het schelle stoomgefluit, En ’t weerklinkt in elks gemoed,
Zij U goud en magt ten buit! “Edle gasten weest gegroet.”
Die woorden zijn de sprekenste tolken van de geestdrift die in Schagen heerscht en die zich op ieders gelaat zoo duidelijk afteekende. De uitvoering der zang was flink. Daarna liet de schooljeugd, onder directie van den verdienstelijken onderwijzer Slange, zeer lieflijk zich hooren. Ten slotte hield genoemde onderwijzer eene zeer gepaste toespraak, niet weinig opgeluisterd door liefelijke beelden in schoone bewoordingen. Nadat ook het stafmuziekcorps zich liet hooren, blies de Harmonie de feesttrein het afscheid toe.
12 u. 15 min. vertrek van Schagen, en
12 u. 25 min. aankomst te Noord-Scharwoude, alwaar de heer Weckesser en de zijnen zich weder dapper van hunne taak kweten, tot niet weinig genoegen van de landelijke omstanders.
(*) naar wij vernemen bevond zich daaronder ook eene deputatie uit den raad van Wielewaal.
12 u. 35 min. vertrek van Noord-Scharwoude en aankomst te
12 u. 42 min. te Heerhugowaard, alwaar men niet minder dan op andere stations, blijken gaf van algemeene belangstelling. Overal langs de lijn, zelfs op geruimen afstand gelegen hofsteden, molens, enz., zag men de Neêrlands driekleur wapperen.
12 u. 46 min. vertrek van Hugowaard.
1 u. 4 min. aankomst aan het eindstation Alkmaar, dat, wij hopen en vertrouwen het, zeer spoedig door ons als tusschenstation begroet mag worden.
Duizenden bij duizenden zag men hier langs den weg, die van het station naar de stad leidt, geschaard, en kreten van vreugde klonken alom. Het muziekcorps van Alkmaar d.d. schutterij, in een zeer net (mogelijk wel groot) tenue, heetten de feestvierenden bij het uitstappen welkom.
In de wachtkamer werden eenige feestredenen uitgesproken, naar men ons verzekert door den Burgemeester van Alkmaar, den Commissaris des Konings dezer provincie en den heer Borski. Onze bescheidenheid liet echter niet toe ons zoo verre op den voorgrond te dringen, dat de woorden ons gehoor konden bereiken. Bij afwisseling deden de beide muziekcorpsen zich hooren.
De genoodigden vereenigden zich ten twee ure in de prinsenzaal naast het stadhuis en namen te drie ure deel aan het déjeuner-dinatoire, aangeboden door den raad van administratie der Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij, in de schouwburgzaal achter het stadhuis. Dit lokaal was van wege de gemeente, prachtig gedrapeerd en voorzien van de buste des Konings, Rijks-wapen en de wapens van Alkmaar en den Helder. Ongeveer 90 genoodigden namen hieraan deel.
Wij willen onze lezers hier niet doen watertanden door het overdrukken der menu die voor ons ligt; alleen noemen wij den naam van Zomerdijk Bussing, een ieder weet toch dat die synoniem is met: uiterst keurig en fijn.
Des avonds, op het aangekondigde tijdstip (5 u. 30 min.) nam de retourreis een aanvang, en de aankomst te Helder had plaats ten 6 u. 45 min. Aan de tusschen-stations stapten aldaar wonende genoodigden uit. Bij aankomst werden de feestvierenden door eene groote menigte toeschouwers verwelkomd, en stroomden allen met het muziekcorps aan het hoofd in optogt de gemeente binnen, waarna een ieder zich, naar wij vertrouwen hoogst voldaan, huiswaarts spoedde.